ประเภทของเฟิน ตามลักษณะทางนิเวศวิทยา

ประเภทของเฟิน ตามลักษณะทางนิเวศวิทยา
	เรา ควรทำความรู้จักกับ ประเภทของเฟินตามลักษณะของนิเวศวิทยา หรือ ถิ่นที่อยู่อาศัย และสภาพแวดล้อมของเฟิน ให้เข้าใจอย่างถ่องแท้ เฟินที่เราจะนำมาปลูกประดับ หรือปลูกเลี้ยงแต่ละชนิด เราจำเป็นอย่างยิ่งที่ควรทราบให้ได้ว่า เฟินนั้น เป็นเฟินประเภทใด เช่น เฟินดิน เฟินเกาะอาศัย เฟินเกาะหิน หรือเฟินน้ำ เป็นต้น อีกทั้ง หากสามารถทราบได้ว่า เฟินนั้น ในสภาพธรรมชาติ มีสภาพแวดล้อมเป็นแบบไหน เช่น อยู่ในป่าดิบชื้น ป่าดิบแล้ง อยู่ใกล้ลำธาร ใกล้น้ำตก หรือตามลาดเนินเขา พื้นที่โล่งโปร่ง เป็นต้น ไม่ว่าจะเป็นผู้ปลูกมือใหม่ หรือมืออาชีพก็ตาม จำเป็นต้องทำความรู้จัก ทำความเข้าใจ กับประเภทของเฟินแต่ละต้นทุกต้น เพื่อที่จะนำมาปลูกเลี้ยงและจัดสภาพแวดล้อมให้ใกล้เคียง หรือคล้ายคลึงกับสภาพธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมของเฟินชนิดนั้น รวมไปถึงการเลือกเฟินที่คุณจะหามาปลูกเลี้ยงหรือจัดสวน ก็ต้องให้เหมาะสมกับสภาพแวดล้อมที่คุณจะปลูก
รวมไปถึง เฟินที่เคยปลูกเลี้ยงแล้วไม่งาม ไม่สมบูรณ์ นั้น นอกจากจะพิจารณาหาสาเหตุต่างๆ แล้ว ให้พิจารณาด้วยว่า เราปลูกถูกต้องเหมาะสมกับประเภทของเฟินหรือยัง การปลูกเฟินไม่เหมาะสมกับประเภทของเฟิน มีตัวอย่างให้เห็นบ่อยๆ อาทิเช่นเฟินข้าหลวง Asplenium nidus ที่คนปลูกเฟินส่วนมากรู้จักดี ปกติเป็นเฟินที่ปลูกเลี้ยงง่าย โตไว ไม่จำเป็นต้องดูแลมาก และคนส่วนใหญ่ปลูกเฟินข้าหลวงกันได้งาม แต่ก็ยังมีบางคนที่ ปลูกได้ไม่งาม ทั้งๆ ที่พยายามดูแล เอาใจใส่เป็นอย่างดี ตามความคิดของตนแล้วก็ตามธรรมชาติของเฟินข้าหลวง เป็นเฟินเกาะอาศัย โตอยู่บนต้นไม้ ตามคาคบไม้ หรือโตอยู่ตามซอกหิน โขดหิน และตามปกติเฟินเกาะอาศัย ต้องการให้ระบบรากระบายอากาศดี น้ำไม่ขังแฉะ บางคนที่ไม่ทราบข้อมูลของเฟินข้าหลวงและไม่เข้าใจถึงสภาพที่เหมาะสมของเฟินเกาะอาศัยจึงนำเฟินข้าหลวงปลูกลงดินที่มีเนื้อดินแน่น หรือไม่ก็เปลี่ยนกระถางใหม่เพิ่มเครื่องปลูก ที่มีดินมากและเดินแน่นๆ จึงทำให้เก็บขังน้ำไว้ที่ระบบรากนาน จึงเป็นเหตุให้ระบบรากขาดอากาศ และทำให้เน่าจากระบบรากลามขึ้นไปถึงใบ เครื่องปลูกสำหรับเฟินข้าหลวง ควรใช้เครื่องปลูกที่โปร่ง ระบายน้ำและอากาศได้ดี เก็บความชื้นได้นาน ยกตัวอย่างเช่น กาบมะพร้าว หรือดินร่วนโปร่งมีอินทรีย์วัตถุมากก็พอใช้ได้
เฟินข้าหลวง ปลูกลงบนเนินทราย	เฟินข้าหลวง สามารถปรับตัวได้ดี ในบางครั้ง ต้นที่ขึ้นอยู่บนกิ่งไม้ หากมันตกลงมาบนพื้นดิน ที่ระบายน้ำดี มีอินทรีย์วัตถุมาก มันยังสามารถปรับตัวอยู่ต่อไปได้ ดังนั้น เราจึงสามารถประยุกต์ ความรู้ตรงนี้ เอาไปใช้จัดสวนได้ เช่น กรณีที่อยากให้ปลูกเฟินข้าหลวงอยู่ที่ระดับดิน ให้ดูเหมือนเป็นเฟินดินทั่วไป เราก็สามารถทำได้ ด้วยการปลูกลงบนเนินทรายที่มีการระบายน้ำได้ดี เพียงเท่านี้ เฟินข้าหลวงต้นนั้น ก็สามารถเจริญเติบโตต่อไปได้ และยังมีเฟินเกาะอาศัยอีกหลาย ที่สามารถปลูกด้วยวิธีการแบบนี้ได้ ตัวอย่าง กรณีของเฟินประเภทที่ชอบแสงแดดอย่างเพียงพอ จะขอยกตัวอย่าง เฟินปีกสกุณา Pellaea viridis ซึ่งหลายคนคงเคยปลูกกันมาแล้ว และคงมีหลายคนเข้าใจว่า เฟินชนิดนี้ เป็นเฟินชอบร่มเงามาก แต่แท้จริงแล้ว เฟินชนิดนี้ เป็นเฟิน ที่ต้องการแสงแดดพอสมควร อย่างน้อยควรเป็น แสงรำไรเกือบทั้งวัน หรือได้รับแสงแดด โดยตรงถึงครึ่งวันยิ่งดี หากใครที่มีเฟินปีกสกุณาชนิดนี้ปลูกเลี้ยงไว้ในที่แสงน้อย หรืออยู่ใต้ร่มเงา ลองสังเกตุดูว่า ก้านใบอ่อน ห้อยตกและเติบโตช้าหรือไม่ หากใช่ ให้ลองย้ายสถานที่ปลูกไปไว้ที่มีแสงแดดมากขึ้น เฟินปีกสกุณานี้ หากได้แสงแดดพอเพียง จะเจริญเติบโตไว และก้านใบแข็งแรง ให้พุ่มสวยงามกว่าปลูกร่ม
เฟินปีกสกุณา Pellaea viridis ปลูกลงดิน ได้แสงแดดครึ่งวันเช้า	การย้ายต้นไม้ที่เคยปลูกอยู่ร่มมานาน หากจะย้ายออกไปปลูกให้ได้แดดมากๆ ไม่ควรย้ายไปโดนแดดจังๆ ทันทีทันใด เหตุที่ต้องค่อยๆ ขยับออกไป เพราะต้นไม้ที่เคยอยู่ใต้ร่มมานาน หากนำออกไปโดนแดดทันทีทันใด ต้นไม้จะปรับตัวไม่ทัน อาจเหี่ยวหรือใบเฉาหรือไหม้เกรียมสะก่อน ต้องค่อยๆ ขยับย้ายออกไป วันละน้อย เหมือนการฝึกให้ได้แสงมากขึ้นทีละน้อย จนกระทั่งได้แดดเต็มที่ อาจจะต้องใช้เวลา 7-15 วันครงกันข้าม ต้นไม้ที่เคยปรับตัวอยู่แดดมาแล้ว หากต้องการย้ายไปอยู่ที่มีร่มเงา สามารถย้ายเข้าไปได้ทันทีตัวอย่างต่อไป กรณีเฟินเกาะอาศัยอยู่ตามหน้าผา หรือโขดหิน เช่น เฟินแววแมลงทับ M. thailandicum เฟินชนิดนี้ ในธรรมชาติเป็นเฟินเกาะอาศัย อยู่ตามหน้าผาหินปูน และขึ้นรวมกัยมอส ต้องการแสงสว่างมาก แต่ไม่ถึงกับโดนแสงแดดจัดจ้าโดยตรง เฟินเกาะอาศัยอยู่ตามหน้าผาหิน ระบบรากต้องการอากาศถ่ายเท หรือรากสัมผัสอากาศ สูงมากกว่าเฟินประเภทอื่นๆ การนำมาปลูกเลี้ยง จำเป็นต้องปลูกด้วยเครื่องปลูกที่โปร่ง ไม่อับแน่นและไม่ขังน้ำดังนั้น การปลูกเฟินแววแมลงทับ ควรใช้เครื่องปลูกที่โปร่งมาก เก็บแต่ความชื้นเอาไว้ได้นาน และน้ำไม่ขังแฉะที่ระบบราก สามารถปลูกลงกระถางด้วยเครื่องปลูกจำพวกหิน เช่น หินภูเขาไฟ หรือจะปลูกติดตอไม้ก็สามารถทได้
จากตัวอย่างดังกล่าวข้างต้นนั้น เป็นเพียงตัวอย่างของบางกรณี สำหรับการปลูกเฟินให้เหมาะสม กับประเภทของเฟิน เพื่อที่จะบอกให้คุณรู้ว่า เฟินแต่ละชนิดที่เราจะนำมาปลูกเลี้ยงนั้น เราควรต้องทราบให้ได้ว่า เฟินชนิดนั้นเป็นเฟินประเภทใด ต้องการสิ่งแวดล้อมแบบใด แล้วเราจึงจะทราบวิธีปลูกเฟินนั้นให้ตรงหรือใกล้เคีงกับความต้องการชองเฟินนั้นให้มากที่สุด เราจะทราบได้อย่างไรว่า เฟินที่เราได้มานั้น เป็นเฟินประเภทใดควรใช้เครื่องปลูกแบบไหน ต้องการแสงและความชื้นมากน้อยเพียงใดวิธีการค้นหาคำตอบเรื่องนี้ นอกจากจะสืบค้นข้อมูลจากแหล่งความรู้ต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นในหนังสือที่เกี่ยวข้อง จากอินเตอร์เนต สอบถามจากผู้รู้ ผู้มีประสบการณ์ อีกวิธีหนึ่งที่ขอแนะนำ คือการได้มีโอกาสเข้าไปสัมผัสกับธรรมชาติอันแท้จริง ในถิ่นที่อยู่อาศัยของเฟิน ไม่ว่าจะเป็นในชนบท หรือในป่าเขตอุทยานแห่งชาติ ที่มีความชุ่มชื้น ซึ่งมีอยู่มากมายหลายแห่งในบ้านเรา จะทำให้เราได้เห็นสภาพแวดล้อมที่เฟินนั้นอยู่เป็นอย่างไร		เฟินแววแมลงทับ Microsorum thailandicum
สามารถหาข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่ http://www.fernsiam.com